Nazywana królową jesieni, pojawia się na stołach nie tylko przy okazji strojów na Halloween. Ten sezonowy produkt znalazł swoje zastosowanie w kuchni – zarówno w formie dania głównego, przystawki, jak i deseru. Z jego udziałem można stworzyć całą gamę różnorodnych potraw, które rozgrzeją nas w chłodnie dni. To właśnie dynia posiada wiele walorów smakowych i jeszcze więcej właściwości zdrowotnych. Sprawdź oryginalne przepisy z dyni i poczuj prawdziwy smak jesieni na talerzu!

Co można zrobić z dyni? Kuchenne inspiracje

Jesienią na stołach króluje dynia. Ten sezonowy produkt znalazł swoje zastosowanie zarówno jako dekoracja do domu i ogrodu, jak i składnik wielu pysznych dań. Ta jednoroczna roślina obejmuje aż 20 gatunków, jednak w Polsce najczęściej hoduje się odmianę olbrzymią i zwyczajną. Na sklepowych półkach można spotkać jednak dynię piżmową, makaronową, muszkatołową, prowansalską, masłową i Hokkaido. Każda odmiana charakteryzuje się wyjątkowym kształtem i kolorem – od barwy pomarańczowej po intensywnie zieloną.   

Pytanie nasuwa się samo: co zrobić z dyni i jak wykorzystać ją w swojej kuchni? To proste! Z jej pomocą można stworzyć zupy typu krem, a także może być dodatkiem do risotto, makaronów, deserów, a nawet…kawy! Dynia to uniwersalne warzywo mające setki zastosowań w kuchni. Jej łagodny smak sprawia, że idealnie komponuje się z potrawami na słono i słodko.

Dlaczego do diety warto włączyć potrawy z dyni? 

Po potrawy z dyni warto sięgnąć nie tylko ze względu na walory smakowe, ale i właściwości zdrowotne. Dynia to skarbnica witamin: A, C, E, K i tych z grupy B. Co więcej, obfituje w żelazo, wapń, potas, magnez i fosfor. Warzywo jest lekkostrawne i niskokaloryczne – miąższ ma wartość energetyczną około 30 kcal/100, dlatego dynia cieszy się dużym zainteresowaniem również wśród osób, które chcą zrzucić zbędne kilogramy. 

Dynia wykazuje również działanie lecznicze, wspomagając pracę niektórych narządów. Jak to sezonowe warzywo wpływa na zdrowie?

  • soki i przeciery z dyni mają działanie moczopędne, co znalazło swoje zastosowanie przy leczeniu schorzeń nerek i układu krążenia,
  • warzywo poprawia przemianę materii,
  • dynia wpływa korzystnie na spadek cholesterolu i glukozy we krwi, zmniejszając ryzyko zachowania na cukrzyce i poprawia profil lipidowy osób, które borykają się z podwyższonym cholesterolem,
  • surowa lub gotowa dynia pomaga likwidować zaparcia, a także pomaga w profilaktyce leczenia otyłości,
  • sezonowe warzywo działa stymulująco na wydzielanie żółci oraz wspiera pracę wątroby,
  • dynia zawiera również beta-karoten, chroniący przed wolnymi rodnikami.

Przepisy z dyni, które warto znać

Zupa dyniowa z mlekiem kokosowym

Składniki: 

  • dynia – 1 mała sztuka, moja ulubiona odmiana to Hokkaido- można ją jeść ze skórką,
  • cebula/szalotka – 1 szt,
  • czosnek – 1-2 ząbki,
  • mleko kokosowe – 1 szklanka,
  • oliwa – 2 łyżki,
  • pasta curry – 1-2 łyżeczki, do smaku,
  • sól – do smaku,
  • grzanki, listki tymianku – do podania, opcjonalnie.

Sposób przygotowania:

  1. Dynię pokrój okrój w szerokie „księżyce”, skrop oliwą i zapiekaj 20 minut w temp. 200°C- do miękkości, po czym obierz ze skórki i pokrój.
  2. Jeśli używasz dyni odmiany hokkaido, po prostu pokrój ją w dużą kostkę i upiecz do miękkości- ta odmiana nie wymaga już obierania.
  3. Na oliwie zeszklij drobno posiekaną szalotkę i czosnek, podlej odrobiną wody, dodaj dynię, wymieszaj.
  4. Składniki zalej wodą/bulionem- tylko tyle, by przykryć warzywa. Przypraw wg. gustu pastą curry i gotuj kilka minut.
  5. Dolej mleczko kokosowe, doprowadź do wrzenia.
  6. Zupę zmiksuj na gładki krem, przypraw do smaku solą, ewentualnie jeszcze pastą curry (dla lubiących ostre dania). W razie konieczności, jeśli zupa jest zbyt gęsta, dodaj nieco więcej wody i wymieszaj. Podawaj z grzankami, posypane listkami tymianku.

Zupa z mleczkiem kokosowym będzie szybka w przygotowaniu i rozgrzewająca. Dynia dostarczy witamin, a mleczko kokosowe zapewni wyższą wartość energetyczną posiłku – stanie się on bardziej sycący. Zupę można przyprawić na bardziej pikantną, co korzystnie wpłynie na przemianę materii. 

Risotto z dynią i kurkami 

Składniki: 

  • dynia – hokkaido, 300 g,
  • ryż – arbiorio, 300 g,
  • bulion – ok.750 ml,
  • cebula – 1 szt,
  • grzyby – kurki, ok. 2 szklanek,
  • świeży tymianek – kilka gałązek,
  • parmezan – 4 łyżki, tarty,
  • masło – 1 łyżka,
  • oliwa – 3 łyżki,
  • sól, pieprz – do smaku.

 Sposób przygotowania: 

  1. Na patelni rozgrzej masło, podsmaż grzyby z dodatkiem tymianku, przypraw do smaku i odstaw.
  2. Na dużą patelnię wlej oliwę, zeszklij na niej drobno posiekaną cebulę, dodaj pokrojoną w kostkę dynię (jeśli to gatunek ‘hokkaido’, może pozostać ze skórką). Smaż kilka minut.
  3. Dorzuć ryż, dokładnie wymieszaj. Dolej szklankę ciepłego bulionu, wymieszaj. Gdy ryż wchłonie cały płyn, dolej kolejną porcję bulionu. Powtarzaj, az zużyjesz cały bulion, a ryż uzyska kremową konsystencję, nie będzie przy tym rozgotowany (ok. 15-20 min). Zdejmij z ognia i dodaj parmezan. Dopraw do smaku.
  4. Na każdą porcję ryżu nałóż wcześniej usmażone kurki, posyp świeżo mielonym pieprzem i listkami tymianku. Możesz je dodatkowo skropić oliwą.

Co można zrobić z dyni? Danie mocno sezonowe, w którym zarówno dynia jak i kurki pojawiają się w tym samym okresie, co oznacza wykorzystanie bardzo świeżych produktów. Danie sprawdzi się dla wegetarian, ale również osoby jedzące mięso mogą je dodać do potrawy. Dzięki połączeniu dyni i kurek dostarczymy ogromną ilość witamin z gr. B, beta-karotenu oraz beta-glukanow i wit. D. 

Hummus z dynią

Składniki: 

  • 1 puszka 400 g ugotowanej ciecierzycy lub 400 g ugotowanej ciecierzycy,
  • 1 szklanka puree z pieczonej dyni,
  • 1 łyżka oliwy extra vergine,
  • 1 łyżka masła orzechowego lub tahini,
  •  1/2 ząbka czosnku,
  • przyprawy: 1 łyżeczka przyprawy curry, 1/2 łyżeczki kminu rzymskiego, 1/2 łyżeczki płatków chili, 1/2 łyżeczki kurkumy, sól i pieprz,
  • do dekoracji np. pestki dyni, curry, płatki chili, oliwa.

 Sposób przygotowania: 

  1. Przygotować ciecierzycę, zachować kilka łyżek zalewy z puszki lub wodę z gotowania. Przygotować puree z pieczonej dyni, ostudzić. Puree z dyni odcisnąć w gazie, aby było jak najbardziej gęste.
  2. Ciecierzycę włożyć do pojemnika blendera, dodać oliwę i zacząć miksować. Można dodać 1 – 2 łyżki zalewy z ciecierzycy, aby łatwiej się miksowało.
  3. Gdy ciecierzyca będzie już zgrubnie rozdrobniona dodać przygotowane puree z dyni, masło orzechowe lub tahini, obrany czosnek, przyprawy, doprawić solą i pieprzem. Miksować na gładką konsystencję.
  4. Przełożyć do miseczki lub do pojemnika i udekorować np. pestkami dyni, przyprawą curry, płatkami chili, na koniec skropić oliwą.

Połączenie dyni i ciecierzycy będzie doskonałym źródłem białka roślinnego. Dodatkowo pochodząca z ciecierzycy wysoka zawartość błonnika nierozpuszczalnego w wodzie, zadba o zdrowie naszych jelit – dzięki niemu mogą czyścić się z toksyn i resztek pokarmowych zalegających w jelitach. Przyprawy zawarte w daniu rozgrzeją nasz organizm. 

Marmolada dyniowo-pomarańczowa

Składniki: 

  • 1 kg dyni,
  • 2 pomarańcze,
  • sok z 3 cytryn,
  • 40 g kawałek korzenia imbiru,
  • 700 ml wody,
  • 700 g cukru lub 300 g słodzika naturalnego,
  • laska cynamonu lub 1/3 łyżeczki mielonego,
  • 5 goździków.

 Sposób przygotowania:

  1. Dynię umyć, pokroić na 3 – 4 kawałki, obrać obieraczką do warzyw, usunąć nasiona. Pokroić w ok. 1,5 cm kostkę, włożyć do dużego garnka.
  2. Pomarańcze wyszorować, następnie pokroić na kawałeczki (najpierw na pół, później połówki na cienkie plasterki, skórkę na krótsze kawałeczki). Dodać do dyni. Wycisnąć sok z cytryn i wlać do garnka.
  3. Dodać obrany i drobno starty (bez kłączy) imbir. Wlać wodę, wymieszać i zagotować. Dodać cynamon i goździki. Zmniejszyć ogień i gotować bez przykrycia przez ok. godzinę na umiarkowanym ogniu, od czasu do czasu zamieszać.
  4. Po tym czasie dynia powinna być już miękka, a nawet się rozpaść (zależy od gatunku). Wsypać cukier, wymieszać i ponownie zagotować. Gotować przez ok. godzinę w międzyczasie od czasu do czasu zamieszać. Na koniec marmolada ma być gęsta, kleista, ale cukier nie może się skarmelizować.
  5. Gorącą marmoladę nałożyć do słoiczków, zakręcić i odstawić do góry dnem do całkowitego ostudzenia. Potem odwrócić i schować do spiżarki.

Marmolada z dyni i pomarańczy będzie źródłem witaminy C (szczególnie ważnej w okresie przeziębieniowym). Jest to naturalny zamiennik dżemów lub marmolad kupowanych w sklepie. Dodatek cynamonu oraz goździków pozytywnie wpłynie na metabolizm, oraz wzmocni nasz układ odpornościowy. 

Pumpkin Spice Latte

Składniki:

  • mleko (1 szklanka),
  • espresso (1 porcja),
  • puree dyniowe (2 łyżki),
  • miód (1-2 łyżeczki),
  • cynamon (1/2 łyżeczki),
  • imbir mielony (1/4 łyżeczki),
  • goździki (3 sztuki),
  • gałka muszkatołowa (1/4 łyżeczki).

Sposób przygotowania:

  1. Do rondelka wlać mleko, dodać przyprawy, puree z dyni oraz miód. Gotować na małym ogniu aż na powierzchni pojawią się małe bąbelki. Nie doprowadzać do wrzenia!
  2. Ciepłe mleko przecedzić przez sitko, aby pozbyć się grudek.
  3. Gotowe mleko spienić za pomocą elektrycznego spieniacza lub blendera ręcznego. W domowych warunkach można też pominąć ten krok i cieszyć się równie pyszną kawą bez pianki.
  4. Do mleka dolać przygotowane espresso. Jeśli nie macie dostępu do ekspresu czy kawiarki, równie dobrze sprawdzi się kawa rozpuszczalna rozrobiona w 30 ml wrzątku.

Dyniowa kawa będzie nie tylko przyjemnym jesiennym akcentem, ale również bombą witaminową. Miód posiada wiele cennych mikroskładników tj. potas, fosfor, żelazo, wapń, magnez. Połączenie cynamonu, goździków, imbiru i gałki muszkatołowej rozgrzeje organizm, będzie działać przeciwzapalnie i poprawi trawienie.  

Zapoznaj się z podanymi przepisami z dyni i korzystaj z dobrodziejstwa, jakimi są dary jesieni. Rozgrzewające dania i przekąski wpiszą się w gust Twoich bliskich, a także dostarczą im niezbędnych witamin i składników odżywczych, które będę wspierać system odpornościowy. 

Zobacz również, w jakie witaminy na jesień warto się zaopatrzyć.